گاهی پاسخ ضعیفی که از هوش مصنوعی میگیریم، به خود ابزار مربوط نیست؛ بلکه سؤال ما آنقدر کلی است که مدل باید بخشی از منظورمان را حدس بزند. برای مثال، درخواست «فیزیک را توضیح بده» مشخص نمیکند درباره کدام مبحث، برای چه سطحی و با چه میزان جزئیات صحبت شود. در مقابل، اگر موضوع، سطح دانش و نوع پاسخ موردنظر را تعیین کنیم، احتمال دریافت یک جواب مرتبط و کاربردی بیشتر میشود.
پس چگونه از هوش مصنوعی سؤال بپرسیم تا نتیجه بهتری بگیریم؟ لازم نیست حتماً پرامپتهای پیچیده یا اصطلاحات تخصصی بلد باشید. در بسیاری از موارد کافی است خواسته خود را واضح بنویسید، اطلاعات لازم را در اختیار هوش مصنوعی قرار دهید و مشخص کنید پاسخ را به چه شکل میخواهید. در ادامه، این روش را مرحلهبهمرحله و با نمونههای واقعی بررسی میکنیم.
این نکات را میتوانید هنگام کار با یک چتبات هوش مصنوعی فارسی مانند روبوفای بهکار ببرید.
برای گرفتن جواب بهتر از هوش مصنوعی چه کار کنیم؟
برای گرفتن پاسخ دقیقتر از هوش مصنوعی، سؤال باید اطلاعات کافی درباره خواسته شما داشته باشد. هنگام سؤال پرسیدن از هوش مصنوعی، این شش مورد را در نظر بگیرید:
- خواسته را دقیق بیان کنید: مشخص کنید دقیقاً چه کاری باید انجام شود.
- زمینه لازم را بدهید: اطلاعاتی را که برای فهم سؤال ضروری است، اضافه کنید.
- سطح پاسخ را تعیین کنید: مثلاً بگویید پاسخ برای دانشآموز، فرد مبتدی یا متخصص است.
- محدودیتها را مشخص کنید: مانند طول پاسخ، تعداد نکات یا محدوده موضوع.
- قالب خروجی را بگویید: متن، فهرست، جدول یا توضیح مرحلهبهمرحله.
- پاسخ را اصلاح کنید: اگر نتیجه مناسب نبود، با یک سؤال تکمیلی درخواست خود را دقیقتر کنید.
در نتیجه، یک پرامپت خوب لزوماً طولانی نیست؛ مهم این است که اطلاعات ضروری را روشن و بدون ابهام منتقل کند.
چرا نحوه سؤال پرسیدن از هوش مصنوعی مهم است؟
هوش مصنوعی براساس اطلاعاتی که در درخواست شما وجود دارد پاسخ میسازد و نمیتواند تمام جزئیاتی را که نگفتهاید با اطمینان حدس بزند. به همین دلیل، نحوه سؤال پرسیدن از هوش مصنوعی میتواند روی مرتبطبودن، سطح توضیح و شکل پاسخ تأثیر زیادی داشته باشد.
برای مثال، این سؤال بسیار کلی است:
سؤال ضعیف:
«درباره انرژی خورشیدی توضیح بده.»
اما میتوان همان درخواست را دقیقتر مطرح کرد:
سؤال بهتر:
«مزایا و معایب انرژی خورشیدی را برای یک دانشآموز دبیرستانی، با زبان ساده و در ۵ نکته توضیح بده.»
در سؤال دوم، موضوع، مخاطب، لحن و قالب پاسخ مشخص شده است. در نتیجه هوش مصنوعی بهتر میفهمد چه نوع پاسخی موردنظر شماست.
چگونه از هوش مصنوعی سؤال بپرسیم؟ 7 نکته پرسش از هوش مصنوعی
برای سؤال از هوش مصنوعی لازم نیست یک دستور طولانی و پیچیده بنویسید. هفت نکته زیر کمک میکند سؤالهای مبهم را به درخواستهای روشنتر تبدیل کنید.
۱. دقیق بگویید چه میخواهید
اولین قدم این است که مشخص کنید هوش مصنوعی دقیقاً چه کاری باید برای شما انجام دهد. سؤالهایی مانند «درباره پایتون بگو» یا «این متن را بررسی کن» دامنه بسیار گستردهای دارند و مدل باید خودش حدس بزند چه نوع پاسخی میخواهید.
سؤال مبهم:
«درباره پایتون بگو.»
سؤال دقیقتر:
«تفاوت list و tuple در پایتون را برای یک برنامهنویس مبتدی با دو مثال ساده توضیح بده.»
هنگام پرسیدن سؤال از هوش مصنوعی از فعلهایی استفاده کنید که کار مورد نظر را روشن میکنند؛ برای مثال: «توضیح بده»، «مقایسه کن»، «تحلیل کن»، «خلاصه کن»، «اشکال را پیدا کن» یا «پیشنهاد بده».
لازم نیست جمله پیچیده باشد. کافی است مدل بداند انتظار دارید در پایان چه کاری انجام دهد.
۲. اطلاعات زمینهای لازم را اضافه کنید
گاهی خود درخواست مشخص است، اما هوش مصنوعی اطلاعات کافی درباره شرایط شما ندارد. در این حالت باید زمینه یا Context را اضافه کنید؛ یعنی اطلاعاتی که برای درک درست درخواست ضروری است.
برای مثال:
سؤال بدون زمینه:
«یک برنامه مطالعه بده.»
سؤال با زمینه:
«دانشآموز پایه دوازدهم هستم، روزانه ۴ ساعت برای مطالعه وقت دارم و در ریاضی ضعیفتر از سایر درسها هستم. یک برنامه هفتگی مطالعه برایم تهیه کن.»
در مثال دوم، مدل میداند برنامه را برای چه فردی و با چه محدودیتی تنظیم کند.
هنگام نوشتن پرامپت لازم نیست تمام جزئیات زندگی یا مسئله را توضیح دهید. فقط اطلاعاتی را اضافه کنید که میتوانند پاسخ را تغییر دهند.
۳. سطح و مخاطب پاسخ را مشخص کنید
یک موضوع واحد را میتوان در سطوح بسیار متفاوتی توضیح داد. اگر سطح مورد نظر را تعیین نکنید، ممکن است پاسخ بیش از حد ساده یا برعکس، تخصصی و دشوار باشد.
فرض کنید میخواهید درباره فتوسنتز سؤال کنید. میتوانید بنویسید:
«فتوسنتز را برای یک کودک ۱۰ ساله توضیح بده.»
«فتوسنتز را در سطح دانشآموز دبیرستانی توضیح بده.»
«مراحل فتوسنتز را در سطح دانشجوی زیستشناسی توضیح بده.»
موضوع در هر سه درخواست یکسان است، اما عمق پاسخ، اصطلاحات و نوع توضیح باید متفاوت باشد.
این نکته بهخصوص هنگام استفاده از هوش مصنوعی برای درسخواندن مهم است. پایه تحصیلی، میزان آشنایی با موضوع یا حتی اینکه پاسخ را برای یادگیری میخواهید یا مرور امتحان، میتواند کیفیت خروجی را بهتر کند.
۴. فقط در صورت نیاز، نقش یا زاویه پاسخ را تعیین کنید
در بعضی آموزشهای پرامپتنویسی توصیه میشود هر درخواست را با عبارتی مانند «تو یک متخصص هستی» شروع کنید. تعیین نقش گاهی مفید است، اما برای هر پرامپت برای هوش مصنوعی ضروری نیست.
برای نمونه، اگر در حال یادگیری برنامهنویسی هستید این درخواست میتواند مفید باشد:
«مانند یک مدرس پایتون، خطای کد زیر را برای فرد مبتدی توضیح بده و بگو چگونه آن را برطرف کنم.»
در اینجا «مدرس پایتون» زاویه پاسخ را مشخص میکند و عبارت «برای فرد مبتدی» نیز سطح توضیح را تعیین میکند.
اما برای یک سؤال ساده مانند «پایتخت ژاپن چیست؟» هیچ نیازی نیست ابتدا از هوش مصنوعی بخواهید در نقش یک جغرافیدان ظاهر شود. نقش را زمانی اضافه کنید که واقعاً روی نوع پاسخ اثر میگذارد.
۵. محدودیتهای پاسخ را مشخص کنید
اگر پاسخ باید شرایط خاصی داشته باشد، آنها را در همان درخواست بنویسید. محدودیت باعث میشود مدل بداند چه چیزهایی باید وارد پاسخ شوند و پاسخ تا چه اندازه گسترده باشد.
مثلاً بهجای:
«این مقاله را خلاصه کن.»
بنویسید:
«این مقاله را در حداکثر ۱۵۰ کلمه خلاصه کن و فقط یافتهها و نتیجهگیری اصلی را بیاور.»
محدودیت میتواند شامل تعداد کلمات، تعداد نکات، بازه زمانی، سطح تخصص یا محدوده موضوع باشد.
البته محدودیتهای غیرضروری اضافه نکنید. اگر فرقی نمیکند پاسخ ۵ یا ۶ نکته داشته باشد، تعیین عدد دقیق کمکی به شما نمیکند. هدف، دقیقکردن درخواست است، نه طولانیتر کردن آن.
۶. مشخص کنید پاسخ را در چه قالبی میخواهید
گاهی محتوای پاسخ درست است، اما شکل ارائه آن مناسب استفاده شما نیست. میتوانید از همان ابتدا قالب خروجی را مشخص کنید.
برای نمونه:
«مزایا و معایب این دو روش را در جدول مقایسه کن.»
یا:
«ابتدا پاسخ کوتاه را بنویس و سپس دلیل آن را در سه نکته توضیح بده.»
برای بررسی کد هم میتوانید بگویید:
«خطاهای این کد را در جدولی با سه ستونِ خطا، علت و راهحل نشان بده.»
«جدول»، «فهرست شمارهگذاریشده»، «مراحل گامبهگام»، «پاراگراف کوتاه» یا حتی «مجموعه پرسش و پاسخ» از قالبهایی هستند که میتوانید درخواست کنید. تعیین قالب بهویژه زمانی مفید است که میدانید بعداً چگونه میخواهید از پاسخ استفاده کنید.
۷. گفتگو را بعد از اولین پاسخ ادامه دهید
برای دریافت پاسخ دقیق از هوش مصنوعی لازم نیست همیشه در اولین تلاش یک پرامپت کامل بنویسید. بهتر است پاسخ اولیه را بخوانید و اگر چیزی مناسب نبود، سؤال بعدی را بر همان اساس مطرح کنید.
مثلاً میتوانید بگویید:
«مورد سوم را با یک مثال توضیح بده.»
«این پاسخ را کوتاهتر کن.»
«فقط مشکلات کد را بررسی کن و بخشهای درست را تغییر نده.»
«این توضیح برای من پیچیده بود؛ سادهتر توضیح بده.»
«دو گزینه اول را با هم مقایسه کن.»
این روش همان اصلاح پرامپت یا دقیقترکردن درخواست در طول گفتوگو است. در عمل، سؤال خوب همیشه یک «پرامپت جادویی» نیست؛ گاهی بهترین نتیجه از چند رفتوبرگشت کوتاه به دست میآید.
بنابراین اگر جواب اول دقیقاً همان چیزی نبود که میخواستید، درخواست را از ابتدا رها نکنید؛ مشخص کنید کدام بخش باید تغییر کند. میتوانید این روش را مستقیماً در روبوفای امتحان کنید.
یک فرمول ساده برای سؤال پرسیدن از هوش مصنوعی
برای نوشتن یک سؤال خوب لازم نیست فرمولهای پیچیده پرامپتنویسی را حفظ کنید. در بیشتر مواقع میتوانید از این الگوی ساده استفاده کنید:
خواسته + زمینه + مخاطب + محدودیت + قالب پاسخ
ابتدا بگویید چه میخواهید؛ سپس اطلاعاتی را اضافه کنید که برای فهم درخواست لازم است. اگر سطح مخاطب اهمیت دارد، آن را مشخص کنید و در پایان نیز محدودیت و شکل مورد نظر پاسخ را بنویسید.
برای مثال:
«مفهوم قانون دوم نیوتن را توضیح بده. من دانشآموز پایه دهم هستم و در فیزیک مبتدیام. توضیح را ساده بنویس، از جزئیات پیچیده غیرضروری استفاده نکن و در پایان یک مثال روزمره بزن.»
در این سؤال دقیق از هوش مصنوعی، خواسته «توضیح قانون دوم نیوتن»، زمینه و مخاطب «دانشآموز پایه دهم»، محدودیت «توضیح ساده» و قالب نهایی «مثال روزمره» است.
البته لازم نیست هر سؤال حتماً هر پنج جزء را داشته باشد. این فرمول یک چکلیست ساده است؛ فقط بخشهایی را اضافه کنید که واقعاً میتوانند جواب بهتر از هوش مصنوعی ایجاد کنند.
نمونه سؤالهای خوب و بد از هوش مصنوعی
بهترین راه برای یادگیری چگونه از هوش مصنوعی سؤال کنیم، مقایسه درخواستهای مبهم با سؤالهای دقیقتر است. تفاوت اصلی معمولاً در طولانیبودن سؤال نیست؛ سؤال بهتر اطلاعاتی را در اختیار مدل قرار میدهد که برای تولید پاسخ مناسب واقعاً به آنها نیاز دارد.
| کاربرد | سؤال ضعیف | سؤال بهتر |
| درس | ریاضی رو توضیح بده. | معادله درجه دوم را برای دانشآموز پایه دهم با زبان ساده توضیح بده و در پایان یک مثال حلشده بزن |
| برنامهنویسی | کدم کار نمیکنه. | کد Python زیر هنگام اجرا خطای TypeError میدهد. علت خطا را توضیح بده، فقط بخش مشکلدار را اصلاح کن و نسخه اصلاحشده را نشان بده |
| تحقیق | درباره انرژی تحقیق کن. | محور مناسب برای یک تحقیق دانشجویی درباره انرژیهای تجدیدپذیر پیشنهاد بده و برای هر محور در یک جمله توضیح بده چه موضوعی را میتوان بررسی کرد. |
در هر سه نمونه، سؤال دوم تکلیف هوش مصنوعی را روشنتر میکند. بنابراین بهترین روش سؤال از هوش مصنوعی این نیست که همیشه پرامپت بسیار طولانی بنویسید. سؤال باید به اندازهای جزئیات داشته باشد که ابزار بفهمد دقیقاً چه نتیجهای از آن انتظار دارید.
این روش را امتحان کنید: یکی از سؤالهای بالا را در Robofy وارد کنید و سپس با یک سؤال پیگیری، پاسخ را دقیقتر کنید.
اگر پاسخ هوش مصنوعی خوب نبود، چه کنیم؟
اگر پاسخ اول مناسب نبود، لازم نیست سؤال را کنار بگذارید یا همهچیز را از ابتدا بنویسید. ابتدا مشخص کنید مشکل پاسخ دقیقاً چیست و سپس همان بخش را اصلاح کنید.
- اگر پاسخ خیلی کلی است، اطلاعات زمینهای بیشتری بدهید.
- اگر بیش از حد طولانی است، تعداد کلمات یا نکات را مشخص کنید.
- اگر توضیح برای سطح شما مناسب نیست، بگویید پاسخ برای چه مخاطبی نوشته شود.
- همچنین اگر هوش مصنوعی بخشی از درخواست را اشتباه متوجه شده است، همان قسمت را روشنتر توضیح دهید.
آیا پاسخ بهتر یعنی پاسخ حتماً درست است؟
خیر. سؤال دقیق میتواند پاسخ را مرتبطتر و کاربردیتر کند، اما پرامپت خوب تضمین نمیکند اطلاعات ارائهشده حتماً درست باشند. هوش مصنوعی ممکن است یک عدد، تاریخ، نام، منبع یا حتی توضیحی ظاهراً منطقی اما نادرست ارائه کند.
به همین دلیل، بررسی پاسخ هوش مصنوعی در موضوعاتی که صحت اطلاعات اهمیت زیادی دارد ضروری است. در نتیجه، سؤال بهتر احتمال دریافت خروجی مناسبتر را افزایش میدهد، اما همچنان باید احتمال پاسخ اشتباه هوش مصنوعی را در نظر گرفت.
سؤالات متداول
برای سؤال از هوش مصنوعی باید پرامپتنویسی بلد باشیم؟
خیر. برای استفاده روزمره لازم نیست با تکنیکهای حرفهای پرامپتنویسی آشنا باشید. مهمتر این است که خواسته، اطلاعات زمینهای و نوع پاسخ موردنظر را روشن بیان کنید.
آیا سؤال طولانی همیشه پاسخ بهتری میدهد؟
خیر. طول بیشتر لزوماً به معنی کیفیت بیشتر نیست. اطلاعات مرتبط را اضافه کنید و جزئیاتی را که تأثیری بر پاسخ ندارند، کنار بگذارید.
آیا میتوان از هوش مصنوعی به فارسی سؤال پرسید؟
بله. میتوانید درخواست خود را به فارسی مطرح کنید و در صورت نیاز، زبان، لحن، میزان رسمیبودن و سطح توضیح پاسخ را نیز مشخص کنید.
اگر پاسخ هوش مصنوعی اشتباه بود چه کنیم؟
ابتدا مشخص کنید مشکل از ابهام سؤال است یا خود اطلاعات پاسخ. سؤال را در صورت نیاز دقیقتر کنید و اطلاعات مهم، آمار و منابع را با منابع معتبر بررسی کنید.
آیا باید در هر سؤال برای هوش مصنوعی نقش تعیین کنیم؟
خیر. تعیین نقش زمانی مفید است که زاویه یا سبک خاصی برای پاسخ نیاز دارید. برای بسیاری از سؤالهای ساده، بیان روشن خواسته کاملاً کافی است.
